RESPONDO ALj HhyELMUT ,LyA ZELyOTO DE ESPERANTO

..KAJ DENOVE PRyI MyIAY yIDEOY DE KOMUNAY SKRyIBO KAJ GRAMATyIKO..

.!salyuton ,Hhyelmut kaj chiuy zelyotoy de Esperanto.

..myi sendas ne spamazhoyn ,sed veran yinformon pryi alyia artefaryite plyanyita glyobalya muljtedyialyekta lyingvo Eespe por komencantoy qhuste komprenyis dyiferencon yinter Eespe kaj Esperanto ,kyio hheljpos kaj mem Esperanton plyibonyigyi.
..sed myi komprenis vin ,char vi ne hhavis eblecon kompari Esperanton kun alia artefarita lingvo ,vi komparas qhin nur kun la angla kaj aliay naciay lingvoy ,kiuy estas ,certe pli komplikay ,ol Esperanto ,sed ?chu vi povos honeste respondi al du miay demandoy: .1.?kiun automobilon vi achetus por veturi chien -+ ?chu kabrioleton de la 19+a jarcento au ?chu Mersedeson de la 21+a jarcento.
..la sama estas demando pri praktika uzado de artefaritay lingvoy: .Esperanto estas ,kiel kabrioleto ,la lingvo de pasintay jarcentoy ,sed jam ekzistas nova artefarita lingvo Eespe ,kiel Mersedeso ,de la kuranta 21+a jarcento ,kiu estas pli facile lernebla ,ol Esperanto.
..do ,resondu: .?chu vi elektos Esperanton au novan simlan lingvon Eespe ,se vi ekscihus pri qhi plyi frue.

.!vizitu www.esperanto.com por ekscihi pri globala lingvo Eespe.

..bondezire

,Ljeonjiid Dasheevskjij.

..tamen ,vershajne ,necesas yiom klyaryigyi gravecon de komuna skryibmanyiero por chyiuy lyingvoy ,ne nur por Esperanto ,pretendanta je rolyo de komuna lyingvo ,chyar ordyinaray hhomoy tre aljkutyimyiqhyis alj dyiversay komunay skryibsyignoy (ekzemplye ,ciferoy kaj muzyikay notoy) kaj echj ne vyidas gravan syignyifon de chyi tyio por yinterlyingvyistyiko ,ja tute ne necesas translyiteryi yilyin en dyiversay naciay skryibsyistemoy .do ,muzyikayn notoyn samsence komprenas hhomoy de dyiversay nacioy ,sed ?kyialj ne sekvyi chyi+tyiun bonegan ekzemplyon por skryibyi dyiversnaciayn tekstoyn ,uzante samsencayn ortografyiayn kaj gramatyikayn regulyoyn de lya skryibo ,kaj chyi+tyio !ne estas maljfacilya afero aparte por Esperanto.

..myi proponas optyimalyan uzon de lyatyinay lyiteroy por facilye adaptyi yilyin alj naciay ortografyiay regulyoy de skryibo ,kyio tre proksyimyigas ortografyian skryibmanyieron alj lya fonetyika ,kyiun facilye povus komprenyi dyiverslyingvay hhomoy kaj kyiun je unua vyico necesas uzyi en Esperanto por faryi qhyin realye yinternacian lyingvon.

..krom tyio ,estas dezyiryinde ,sed ne devyige ,faryi keljkajn syimplyayn gramatyikayn shanqhyoyn en Esperanto por plyifacilyigyi lyegadon kaj parolyon ,ekzemplye ,permesyi plyi maljofte uzyi en lya parolyo lya artyikolyon "lya" (auh tute ne uzyi qhyin ,se elj kunteksto de lya parolyo estas facilye klyaryigita qhyia kashita chyehesto) ,apartyigyi plyuralyan fyinazhon "+j" de alyiay lyiteroy "j" fyine de dyiversay vortoy ,varyihyigyite qhyin je lya preskauh same prononcata post vokalyoy plyuralya fyinazho "+y".

..tamen estas ne nur dezyiryinde ,sed kaj necese en Esperanto determyinyi specialyayn sufyiksoyn de perfekta kaj neperfekta aspekto por jam ekzyistantay transyityivay (kun sufyikso "+(y)ig+") kaj netransyityivay (kun sufyikso "+(y)iqh+")  verboy: .mencihitay yinter krampoy sufyiksoy de transyityivay kaj netransyityivay verboy necesas uzyi kaj je rolyo de sufyiksoy nur por perfektay verboy ,sed por neperfektay verboy necesas shanqhyi en chyi+tyiuy sufyiksoy vokalyon /a/ anstatauh vokalyo /(y)i/ ,t.e. "+ag+" por transyityivay verboy kaj "+aqh+" por netransyityivay verboy .chyi+tyiuy sufyiksoy povas ekzyistyi kaj kyielj memstaray verboy ,sed por ne myiskomprenyi sencayn syignyifoyn de lya verbo kun lya radyiko "aqh+" kaj de lya vortoy "aqhyo" ,"aqhya" ,"aqh(j)lyimo" k.t.p. en lya lyastay vortoy necesas shanqhyi lya radyikon "aqh+" je radyiko "ejqh+" auh "eyqh+" (prononcata kyielj samsenca vorto en lya anglya lyingvo) .por plyi fyidyinde fortyikyigyi lya dyifyirencon de chyi+tyiuy perfektay kaj neperfektay sufyiksoy eblyas (,sed tute ne necesas,) suplyemente aljdonyi alj yilyi (kaj tuj post yilyi) specialyayn yinternaciayn sufyiksoyn de perfekteco ("+(y)it+") kaj neperfekteco ("+at+") elj lya unyiversalya gramatyiko de lya glyobalya muljtedyialyekta lyingvo Eespe: "+yigyit+" ,"+yiqhyit+ (por perfektay verboy) kaj "+agat+" ,"+aqhyat+" (por neperfektay verboy).

..certe ,en naciay lyingvoy plyejmuljto de dezyiryinday shanqhyoy ,plyisyimplyigantay nacian gramatyikon ,ne eblyas faryi ,sed ja Esperanto estas ne nacia ,sed artefaryite plyanyita lyingvo ,kyiu pretendas je rolyo de yinternacia lyingvo ,pro kyio estas dezyiryinde enkadryigyi en qhyin plyeymuljton da yinternaciay gramatyikazhoy.

..tamen por dyiversay naciay lyingvoy ,yinklyuzyive por kvazauhnacia Esperanto ,myi proponas ne rektan dolyoran vojon de shanqhyoy en lya nacia gramatyiko ,sed chyirkauhvojan varyianton de lya shanqhyoy per tyielj nomatay "naciay klyonay (= naciklyonay)" dyialyektoy kun nacia baza lyeksyiko kaj yinternacia (unyiversalya) gramatyiko kun klyonyitay elj dyiversay lyingvoy lya plyej gravay gramatyikay elyementoy ,kyiuyn chyiu parolyanto povas uzyi auh ne uzyi en lya parolyo lyauh propra dezyiro auh lyauh nacia prefero .do ,tyielj meze de auhgusto de lya 2000+a (= jDJJJ+a) jaro naskyiqhyis komuna yinternacia gramatyika bazo ,nomyita Eespe (kun yinternacia skryibmanyiero ,enkorpyiganta kaj lyatyinlyiterayn ciferoyn ,nomyita Dasheevyico): .alj chyiu nacia lyingvo konformas syiaspeca "nacia Esperanto" ,nomyita kyielj naciEespa dyialyekto .chyiuy naciEespay dyialyektoy hhavas komunan gramatyikon ,elj kyiu eblyas elyektyi nur naciayn gramatyikayn elyementoyn por facilye yinterparolyi ,sed nacian bazan lyeksyikon ,lya plyej gravay vortoy elj kyiu hhavas alyilyingvayn syinonyimoyn de lya plej yinflyuhhavay en lya mondo (= auhtoryitatay) lyingvoy por plyifacilyigyi yinternacian komunyikadon ,ekzemplye ,elj Esperanto kauh (= kaj auh) lya anglya lyingvo .tyielj myiksyitay naciEespay dyialyektoy jam estas plyenvalyoray yinternaciay lyingvoy ,kyiuyn eblyas nomyi per komuna vorto "Eespe" (.rigardu en www.esperanto.com blogazhoyn de Ljeonjiid Dasheevskjij).